Konuya özel tam Bilgi Rehberi ↓

Uluslararası taşımada yük kaybolduğunda veya hasarlandığında yalnız tazminat tutarı değil, bu tutara hangi tarihten ve hangi oranla faiz işletileceği de önemlidir. CMR m.27 yıllık yüzde 5 düzenler; ancak Türkiye’deki yargı uygulamasında alacağın yabancı para veya Türk lirası üzerinden hükme bağlanması ayrımı gözden kaçırılmamalıdır. Taşıyıcıya gönderilen yazılı tazmin talebi, hasar bildirimi ve icra takip talebi de aynı belge değildir. Bu yazı, yük ilgilisi veya halefiyetini belgeleyen sigortacı bakımından faiz dosyasının nasıl hazırlanacağını açıklar.

1. Önce CMR kapsamını ve alacağın niteliğini ayırın

CMR m.1, ücret karşılığında karayoluyla eşya taşıma sözleşmesinde teslim alma ve teslim için belirlenen yerlerin farklı ülkelerde olmasını ve bunlardan en az birinin taraf devlet olmasını arar; maddede istisnalar da bulunur. Sırf yabancı plakalı araç veya dövizli fatura bulunması yeterli değildir. Taşıma sözleşmesi, güzergâh, taşıma senedi ve teslim kayıtları birlikte incelenmelidir. M.4 gereğince taşıma senedinin bulunmaması veya düzensiz olması tek başına CMR’nin uygulanmasını engellemez.

M.27’nin konusu, CMR kapsamında ödenmesi gereken tazminatın faizidir. Taşıyıcının ödenmeyen navlun faturası için doğrudan aynı yüzde 5 kuralını kullanmak doğru olmaz. Kayıp, hasar ve gecikme tazminatının koşulları; başvuranın talep hakkı, doğru taşıyıcı ve sorumluluk savunmaları önce belirlenir. Sigortacının ödeme yapması da her talebin otomatik kabulü anlamına gelmez: poliçe, ödeme ve halefiyet dayanağı ayrıca dosyalanır.

2. Yüzde 5 kuralını para biriminden bağımsız okumayın

CMR m.27/1, tazminata yıllık yüzde 5 faiz öngörür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 20.04.2026 tarihli, E.2025/5129, K.2026/2196 kararında, uluslararası taşıma sırasında çalınan eşya için USD üzerinden tazminat istenmişti. Bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkemesinin yasal faiz yerine CMR uyarınca yıllık yüzde 5 faize hükmetmesi gerektiğini belirterek yeniden hüküm kurdu; Yargıtay bu kararı onadı. Karar, yabancı para talebinde genel yasal faiz oranının otomatik seçilmemesi gerektiğini gösterir.

Türk lirası yönünden farklı uygulama vardır. Aynı Dairenin 08.11.2010 tarihli, E.2009/5293, K.2010/11437 kararında, TL olarak hükmedilen sigortacı rücu alacağına yüzde 5 uygulanması hatalı bulundu; hüküm avans faizi uygulanacak şekilde düzeltilerek onandı. Bu nedenle “CMR varsa para birimi ne olursa olsun yüzde 5” denmemelidir. Talep para birimi, tahsil tercihi, hüküm ve uygulanacak ulusal faiz rejimi birlikte incelenmeli; eski karardaki sonuç bütün güncel dosyalara değişmez oran olarak taşınmamalıdır.

3. Faiz başlangıcında yazılı tazmin talebi ne işe yarar?

M.27/1’e göre faiz, yazılı talebin taşıyıcıya gönderildiği tarihten; böyle bir talep yoksa davanın açıldığı tarihten işler. Bu nedenle yalnız hasarı gösteren tutanak veya sigortacıya yapılan bildirimle yetinilmemelidir. Taşıyıcıdan tazminat istendiğini, ilgili taşımayı ve talebin dayanağını ortaya koyan yazı ile gönderim kaydı birlikte korunur. Somut e-posta, ekleri ve muhatabın doğru taşıyıcı olup olmadığı değerlendirilmeden “her e-posta faizi başlatır” sonucu çıkarılamaz.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.09.2024 tarihli, E.2023/4081, K.2024/6305 kararında, EUR üzerinden yürütülen takibe itirazın iptali uyuşmazlığı incelendi. Onanan karar, 11.06.2013 tarihli tazmin talep yazısından takip tarihine kadar yıllık yüzde 5 işlemiş faiz hesabını ve asıl alacak için takip sonrasında aynı oranla devamı kabul ediyordu. Bu, somut yazı ve hesap üzerinden verilmiş karardır; herhangi bir hasar ihbarının içeriği incelenmeden aynı başlangıç tarihine hak kazandırdığı anlamına gelmez.

4. Gönderim, ulaşma ve zamanaşımı ayrı kayıtlardır

CMR m.27’deki faiz başlangıcı ile m.32/2’deki zamanaşımının durması aynı test değildir. M.27 yazılı talebin gönderilmesinden söz eder; m.32/2 ise yazılı talebin zamanaşımını durdurmasını, taşıyıcının yazılı reddini ve ekli belgelerin geri verilmesini düzenler. Talebin veya cevabın alındığını ve belgelerin iadesini ispat yükü bunlara dayanan tarafa aittir. Bu yüzden gönderim tarihi yanında ulaşma, ret ve iade kayıtlarını da saklayın; yalnız bir ekran görüntüsüyle bütün hukuki etkilerin gerçekleştiğini varsaymayın.

M.32’de genel zamanaşımı bir yıl, kasıt veya davaya bakan mahkemenin hukukunca kasta eşdeğer sayılan kusurda üç yıldır. Süre kısmi kayıp, hasar ve gecikmede teslimden; tam kayıpta kararlaştırılan sürenin bitiminden otuz gün, süre kararlaştırılmamışsa teslim almadan altmış gün sonra; diğer hâllerde sözleşmeden üç ay sonra başlar; başlangıç günü sayılmaz. Bunlar dosyaya göre hesaplanmalıdır. Aynı konu için yinelenen talepler yeniden durma sağlamaz. Faiz istemek zamanaşımını süresiz korumaz; teslim çekinceleri ve gecikme bildiriminin ayrı koşulları da saklıdır.

5. Takipten önce faiz hesabını nasıl hazırlamalısınız?

Bir hesap tablosunda asıl tazminatı, para birimini, seçilen faiz rejimini, başlangıç dayanağını, hesap kesim tarihini ve ödemeleri ayrı gösterin. Örneğin yabancı para tazminatı için taşıyıcıya gönderilmiş yazılı talep varsa, gönderim ile takip arasındaki işlemiş faiz ve takip sonrasındaki faiz birbirine karıştırılmamalıdır. Aynı dönem iki kez yazılmamalı; talep edilmeyen veya hukuken doğmayan tutar faiz matrahına eklenmemelidir. Bu rehber kişisel tutar veya kesin alacak hesabı üretmez.

Yabancı para alacağında dövizli fatura, tazminatın hesap birimi ve takipte tahsil tercihi otomatik olarak aynı değildir. CMR m.27/2, tazminat hesabının unsurlarının ödeme istenen ülke parasında olmadığı hâlde çevrimi ödeme gün ve yeri rayicine bağlar; bunu her dosyada tek bir takip kuru seçme talimatı gibi kullanmayın. İİK m.58 ise takip talebinde yabancı para için talep edilen kur tarihinin ve faizinin gösterilmesini ayrıca ister. Takip talebinin TL karşılığı ve tahsil tercihi, tazminat hesabından ayrı usul kontrolü gerektirir.

6. Türkiye’de dava ve icra yolu aynı inceleme değildir

CMR m.31’in devletlerarası yargı yetkisi bağlantıları, Türkiye’de hangi mahkemenin görevli olduğu veya hangi icra dairesinde takip açılacağı sorularını tek başına çözmez. Türkiye’de ticari taşıma uyuşmazlığında TTK m.4–5 çerçevesinde asliye ticaret mahkemesi görevi; yer yetkisi ve sözleşmedeki kayıt ayrıca incelenir. Ticari para alacağı ve tazminat davaları ile itirazın iptali davasında TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk kontrol edilmelidir. Arabuluculuk ile doğrudan takip başlatılması aynı işlem değildir.

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte İİK m.50 yetki ve m.58 takip talebi düzenini ayrı kontrol edin. Bu yolda ödeme emrine itiraz süresi kural olarak tebliğden itibaren yedi gündür; m.67’deki itirazın iptali davası için bir yıllık süre alacaklıya itirazın tebliğinden başlar. Bu bir yıl, CMR zamanaşımını uzatan yeni bir garanti değildir. Takip türü ve eldeki belge farklıysa yol da değişebilir. Yazılı talep olmadan takibin başlatılmasının m.27’de dava açılmasıyla aynı faiz başlangıcını her durumda yaratacağı varsayılmamalıdır; somut usul ve talep incelenmelidir.

7. Hangi belgeleri bir araya getirin?

Öncelikle taşıma sözleşmesi ve senedi, teslim veya kayıp kayıtları, fatura ve zarar hesabını eşleştirin. İkinci grup taşıyıcıya yöneltilen tazmin yazısı, ekleri, gönderim ve ulaşma delilleridir. Üçüncü grup taşıyıcının cevabı, belge iadesi, kısmi ödeme ve ödeme açıklamalarıdır. Sigortacı başvuruyorsa ödeme ve halefiyet belgelerini; dava veya takip başladıysa dilekçe, takip talebi, ödeme emri, itiraz ve tebligatları da ekleyin. Her kaydın hangi hukuki soruyu cevapladığı belli olsun.

Belge listesinde işaretlenmeyen bir kayıt otomatik olarak zorunlu veya eksik değildir. Örneğin dava henüz açılmamışsa dava dilekçesi yokluğu hazırlığı kendiliğinden kusurlu kılmaz. Buna karşılık yanlış taşıyıcıya gönderilmiş talep, belirsiz para birimi veya ispatlanamayan gönderim tarihi faiz talebini tartışmalı hâle getirebilir. İnteraktif rehber bu durumlar için bir sonraki hazırlık işlemini ayırır; tazminat hakkı, faiz başlangıcı veya dava sonucu konusunda karar vermez.

8. Pratik sıra: kapsam, para birimi, yazı, süre, usul

Dosyayı önce CMR kapsamı ve tazminat-navlun ayrımı üzerinden sınıflandırın. Ardından talep ve hüküm para birimini belirleyerek uygun faiz rejimini kontrol edin. Taşıyıcıya yöneltilen yazının niteliğini, gönderimini ve varsa ulaşma-ret-iade zincirini çıkarın. Faiz hesabından bağımsız olarak CMR zamanaşımını ve teslim bildirimlerini kontrol edin. En son dava veya takip yolunun görev, yetki, arabuluculuk ve talep biçimini belirleyin. Bu sıra, yalnız oranı doğru yazıp başlangıcı veya usulü yanlış kurma riskini azaltır.

Bu metin 31 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilen kaynaklara dayalı genel bilgilendirmedir. Üç kararın tam metni okunmuştur; kararların somut olayları farklıdır ve hiçbiri her dosyada aynı sonuç vaadi olarak sunulmamaktadır. TL faizinin güncel oranı, tahsil tercihi, özel sözleşme kayıtları ve kişisel süre hesabı dosya üzerinden ayrıca doğrulanmalıdır. Tam rehberde yanıtların açıklamaları ve kaynaklar korunur; PDF önizlemesi yalnız seçilen hazırlık sonucunu ofis raporu biçiminde gösterir.

Kaynaklar

Genel bilgilendirme; somut belgeler, olay ve usul ayrıca incelenmelidir.

Tüm rehberler · English · Makaleye dön

CMR tazminat faizi: para birimi ve yazılı talep hazırlık rehberi

Konuya özgü soruları yanıtlayın, belgelerinizi seçin; hazırlık sonucunuzu ve ofis logolu PDF özetini görün.