Bu rehber neyi kapsıyor?

İmzalı sözleşme nüshası bulunmadığında ücret ve izin delillerini hazırlayan oyuncular.

Kısa sorular, hangi kayıtların önemli olabileceğini açıklar ve bir belge kontrol listesi sunar. Hak kazanma veya dosyanın sonucu hakkında değerlendirme yapmaz.

Rehberde ele alınan belgeler
  • Sözleşme nüshaları, taslaklar, teklifler ve izin ekleri
  • Tam yazışmalar, gönderen ve bağlam kayıtları
  • Çağrı listeleri, çekim / seslendirme ve teslim kayıtları
  • Banka hareketleri, ödeme açıklamaları ve ayrı hesap tablosu
  • İlk tespit / yayın ve tartışılan kullanımın tarihli kayıtları
  • Arabuluculuk, dava / takip ve tam tebliğ dosyası

Konuya özel tam Bilgi Rehberi ↓

Oyuncu çekime katılmış, bölüm yayımlanmış, fakat imzalı sözleşmenin bir nüshası kendisine verilmemiş olabilir. Bu durumda iki ayrı soru doğar: yapılan işin ücreti istenebilir mi ve kaydın sonraki kullanımlarına hangi kapsamda izin verilmiştir? “İmza yoksa hiçbir alacak yok” da “imza yoksa bütün yayınlar izinsizdir” de dosyadan bağımsız güvenilir cevap değildir. Sözleşmenin kurulması, ücretin miktarı, ödemenin yapılıp yapılmadığı ve icracı sanatçı izni ayrı ayrı araştırılmalıdır.

1. İş görme ilişkisi ile hak iznini ayrı değerlendirin

TBK m.12’de genel kural şekil serbestisidir; kanuni veya kararlaştırılmış özel şekil ayrıca incelenir. Oyuncunun gerçek çalışma düzeni bağımlı hizmet ilişkisi mi, bağımsız proje/sonuç taahhüdü mü, yoksa farklı edimleri birleştiren bir ilişki mi gösteriyor? Sözleşme başlığı, ajansın kullandığı form veya bir şirket adına fatura düzenlenmesi bu nitelendirmeyi tek başına bitirmez. Kimin iş verdiği, kimin ödeme üstlendiği, talimatlar ve fiilî çalışma koşulları önemlidir.

Hizmet ilişkisinde TBK m.393–394 ve uygulanıyorsa İş Kanunu m.8 birlikte değerlendirilir. İş Kanunu yazılı şekil gerektiren durumları ayrıca düzenler; bu nedenle her oyunculuk ilişkisi için sözlü anlaşmanın aynı sonucu doğurduğu söylenemez. Buna karşılık işin kabulü ve fiilen görülmesi de araştırılmadan yalnız imzalı nüsha eksikliğinden ücret yokluğu çıkarılamaz. İcracı sanatçının bağlantılı haklarına ilişkin izin ise aynı ücret incelemesiyle kendiliğinden çözümlenmez.

2. Yazışmalar hangi iddiayı destekliyor?

HMK m.199 elektronik verileri belge kapsamında kabul eder. Bir mesaj, çekim davetini, bölüm başına konuşulan bedeli veya ödeme borçlusunun açıklamasını destekleyebilir. Ancak her ekran görüntüsü imzalı senet değildir. HMK m.200’deki senetle ispat düzeni, ilgili tarihe uygulanacak parasal sınır ve m.202’deki delil başlangıcı koşulları ayrıca kontrol edilir. Karşı taraftan veya temsilcisinden gelen, işlemi muhtemel gösteren belge ile oyuncunun kendi yazdığı tek taraflı not aynı değerlendirmeye tabi değildir.

Hazırlıkta konuşmanın tamamı, gönderenin kimliği ve yetkisi, tarih sırası, ekler ve banka hareketleri birlikte korunmalıdır. Yalnız bedel rakamının göründüğü kesilmiş görüntü; bedelin hangi projeye, kaç güne, net mi brüt mü ve hangi koşula ait olduğunu açıklamayabilir. Başkasının hesabına izinsiz girerek delil toplama yoluna gidilmemelidir. Kaydın hukuka uygun elde edilmesi, bütünlüğü ve gerektiğinde doğrulanabilmesi de değerlendirilir; noter tespiti veya teknik inceleme her dosyada otomatik zorunlu sayılmaz.

3. Ücret hesabını çekim ve ödeme kayıtlarıyla eşleştirin

Çağrı listeleri, çekim programı, oyuncunun yer aldığı sahneler, teslim edilen kayıtlar ve ücret yazışmaları ayrı işlevler görür. Görüntüde yer almak çalışma olgusunu destekleyebilir; tek başına bölüm ücretinin miktarını veya her sonraki kullanım için ek ücret kararlaştırıldığını kanıtlamaz. Banka havalesi de açıklaması ve diğer kayıtlarla okunmalıdır. Hangi ödemenin avans, hangi ödemenin belirli bölüm veya kullanım karşılığı olduğu ayrılmadan toplam bakiye çıkarılmamalıdır.

Örneğin üç çekim gününe ilişkin ödeme yapılmış olması, sonraki sezonun tamamı için sözleşme bulunduğunu göstermez. Aynı şekilde “proje bedeli” açıklamalı tek havale, tarafların hangi hakların devrini ve hangi süreyi kararlaştırdığını tek başına açıklamayabilir. Ajans, menajer, yapımcı ve yayıncıyı aynı borçlu gibi değerlendirmekten kaçının. Her talep için işin kapsamını, ödeme taahhüdünü, muacceliyeti, yapılan ödemeyi ve kalan tutarı belgeye bağlayan ayrı bir hesap tablosu hazırlayın.

4. Yazılı izin kuralını ve içtihattaki riski birlikte okuyun

FSEK m.52 mali hak sözleşme ve tasarruflarında yazılılık ve hakların ayrı gösterilmesini düzenler. İcracı sanatçı bakımından m.80’in izin ve yazılılık hükümleri ayrıca okunmalıdır. Oyuncu sıfatı ile FSEK anlamında icracı sanatçı olma değerlendirmesi de aynı şey değildir; özgün icra koşulları somut olayla ilişkilendirilir. Ücret ödenmiş olmasından her süre, mecra, ülke ve değişiklik için sınırsız yetki bulunduğu sonucu çıkarılmamalıdır.

Bununla birlikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 28.02.2014 tarihli E.2013/14094, K.2014/3792 kararında, çekilen dizi bölümleri için ücret ödenmesi ve edimlerin yerine getirilmesi dikkate alınarak, yazılı sözleşme bulunmamasına rağmen tespit ve o tarihteki mevcut, olağan iletişim/temsil araçları yönünden izin değerlendirmesi yapılmış; internet gösterimi için kabul edilen ek ücret talebi yönünden karar bozulmuştur. Bu karar “imza yoksa her yayın ihlaldir” yaklaşımının riskini gösterir. Her yeni kullanım biçiminin veya farklı talebin aynı sonuca bağlandığı anlamına gelmez.

5. 2026 tarihli karar neden dosyaya özel okunmalı?

Aynı Dairenin 08.06.2026 tarihli E.2025/6547, K.2026/3306 kararı, bir çizgi animasyonda seslendirme yapan kişinin çeşitli platformlardaki kullanımlar nedeniyle istediği mali ve manevi tazminat ile tecavüzün ref’i taleplerine ilişkindir. İcracı sanatçı sıfatı kabul edilmesine rağmen talep reddedilmiş; Yargıtay istinafın esastan ret kararını onamıştır. Kararda ücretin alındığına ilişkin dosya değerlendirmesi, tarafların ilişkisi ve mevcut/olağan iletişim araçlarına ilişkin izin yaklaşımı etkili olmuştur.

Bu sonuç, yazılı izin hükümlerinin ortadan kalktığı veya bütün oyuncuların bütün haklarını ücret alarak devrettiği biçiminde aktarılmamalıdır. Bir seslendirme dosyasının geçmiş ilişkisiyle yeni bir reklam kampanyası, yapay zekâ kullanımı veya henüz var olmayan farklı bir mecra otomatik olarak özdeşleştirilemez. Hazırlıkta ilk tespit, ilk yayın, tartışılan yeni kullanım, varsa muvafakatname ve ödemeler ayrı tarihlenmelidir. Manevi hak ihlali veya başka bir zarar kalemi de ayrıca olgu ve delil gerektirir.

6. Hangi başvuru yolu hazırlanmalı?

Gerçek iş ilişkisine dayanan ücret uyuşmazlığında 7036 sayılı Kanun m.3 ve 5 kapsamında iş mahkemesi ile dava öncesi arabuluculuk değerlendirilir; yetki m.6’ya göre ayrıca incelenir. Bağımsız sözleşme alacağı için HMK m.2,6,10 ve ticari nitelik varsa TTK m.4–5/5-A dikkate alınır. Her oyunculuk alacağı otomatik işçilik alacağı veya ticari dava değildir. Talep yalnızca ispat eksikliği nedeniyle yanlış mahkemede açılmamalıdır.

FSEK kaynaklı izin veya ihlal uyuşmazlığında m.76’nın özel görev düzeni, atıf yaptığı 6769 sayılı Kanun m.156/1 ile birlikte kontrol edilir. Ticari nitelikteki para talepleri yönünden arabuluculuk şartı ayrıca değerlendirilir; her durdurma veya önleme istemine aynı kural uygulanmaz. Ücret tahsili, kullanımın durdurulması ve geçici hukuki koruma aynı işlem değildir. Geçici koruma gerektiği düşünülüyorsa FSEK m.77 koşulları somut tehlike ve delillerle ayrıca inceletilmelidir.

7. Delil hazırlığı süreleri durdurmaz

İş Kanunu kapsamındaki ücret alacağında m.32’deki beş yıl; bağımsız sözleşmede talebin niteliğine göre TBK m.146–147 ve muacceliyet bakımından m.149 incelenir. Kullanım izni ihlaline dayanan farklı talepler için aynı beş yıllık süre otomatik uygulanmaz. Zamanaşımı ile bir usul işlemine ilişkin hak düşürücü süre aynı değildir. Yazışmaları toplamak veya salt ihtar göndermek de zamanaşımını kendiliğinden kesmez; m.154’teki kesilme nedenleri ayrı kontrol edilir.

Son dosya, imza bulunup bulunmadığından daha fazlasını göstermelidir: kim neyi üstlendi, hangi iş yapıldı, hangi tutar ödendi ve hangi kullanım tartışılıyor? Asıl yazışmalar, çekim kayıtları, banka hareketleri, varsa izin metinleri ve tarihli kullanım örnekleri bu sorulara göre ayrılır. Tam interaktif rehber, bunları bir hazırlık sonucu ve konuya özgü belge işlemlerine dönüştürür. Araç sözleşmenin geçerliliğine, iznin kapsamına veya davanın sonucuna kesin karar vermez.

Kaynaklar

Genel bilgilendirme; somut belgeler, olay ve usul ayrıca incelenmelidir.

Tüm rehberler · English · Makaleye dön

İmzasız oyunculuk ilişkisi: ücret ve izin delilleri hazırlık rehberi

Konuya özgü soruları yanıtlayın, belgelerinizi seçin; hazırlık sonucunuzu ve ofis logolu PDF özetini görün.