Bu rehber neyi kapsıyor?

Konuya özel koşul ve belge hazırlığı.

Kısa sorular, hangi kayıtların önemli olabileceğini açıklar ve bir belge kontrol listesi sunar. Hak kazanma veya dosyanın sonucu hakkında değerlendirme yapmaz.

Rehberde ele alınan belgeler
  • İmzalı sözleşme, yasak ve kabul edilen ekler
  • Çalışma düzeni ve korunacağı ileri sürülen bilgi kayıtları
  • Süre, yer, iş türü ve varsa karşı edim kayıtları
  • Sona erme bildirimi ve nedenini destekleyen belgeler
  • Yeni proje kapsamı ve talep yazışmaları
  • Ödeme emri, dava/tedbir ve tebliğ kayıtları

Konuya özel tam Bilgi Rehberi ↓

Bir oyunculuk sözleşmesinde “ayrıldıktan sonra iki yıl başka yapımcıyla çalışamaz” yazması, hükmün her durumda uygulanacağı anlamına gelmez. Bununla birlikte sözleşmenin bittiğini düşünerek bütün yükümlülüklerin kalktığı da varsayılamaz. Önce çalışma ilişkisinin niteliği, kısıtlamanın hangi dönemi kapsadığı ve hangi menfaati koruduğu belirlenir. Oyuncunun kişisel yeteneği, işverenden öğrendiği korunabilir bilgi ve yapımın gizli materyali aynı hukuki mesele değildir.

1. Devam eden sözleşme ile sonrası ayrı değerlendirilir

Çekimler sürerken başka projede çalışma, takvim çakışması, reklam kategorisi münhasırlığı ve iş ilişkisi devam ederken sadakat borcu bu yazının ana konusu olan sözleşme sonrası yasaktan ayrıdır. TBK m.396 hizmet ilişkisi sırasında sadakate aykırı üçüncü kişiye hizmeti ve rekabeti düzenler. Buna karşılık m.444–447, hizmet sözleşmesi bittikten sonra uygulanması kararlaştırılan rekabet yasağına ilişkindir. Aynı başlığı taşıyan hükümler farklı dönemlere ait olabilir.

Oyuncunun bağımlı işçi olarak mı yoksa bağımsız iş görme ilişkisiyle mi çalıştığı yalnız sözleşmenin başlığıyla belirlenmez. Talimat, çalışma düzeni, denetim, ücret ve fiilî ilişki birlikte incelenir. Bağımsız oyunculuk, eser veya menajerlik sözleşmesine işçiye özgü iki yıllık ölçüt otomatik taşınamaz; bu ilişkilerde sözleşme içeriği ve TBK m.26–27 sınırları ayrıca değerlendirilir. “Oyuncu” olmak tek başına hukuki rejimi kesinleştirmez.

2. Yazılı kayıt tek başına yeterli mi?

Hizmet ilişkisi bakımından m.444 yazılı üstlenmeyi ve fiil ehliyetini arar. Bunun yanında ilişki, işçiye müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı vermeli; bu bilginin kullanılması işverenin önemli zararına neden olabilecek nitelikte bulunmalıdır. Bütün yapımlarda görülebilen genel meslek bilgisi ile belirli işverenden edinilen korunabilir bilgi birbirinden ayrılmalıdır. İmza, bu maddi koşulların yerine geçmez.

Örneğin oyuncunun tanınmışlığı, rol yapma becerisi veya yıllar içinde geliştirdiği deneyimi tek başına “yapımcının sırrı” değildir. Buna karşılık henüz açıklanmamış iş bilgileri yönünden ayrı inceleme gerekebilir. Başka bir yapımcıyla sözleşme imzalanması, hangi bilginin hangi şekilde kullanılacağı araştırılmadan otomatik ihlal sayılmamalıdır. Aynı şekilde yeni işin farklı isimli olması da rekabet ihtimalini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

3. Eski bir karar oyuncuya nasıl uygulanabilir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 28.03.2013 tarihli, E.2010/25792, K.2013/10539 sayılı kararı oyuncu hakkında değil, teknik servis çalışanı hakkındadır. Daire, rekabet yasağının yazılı şekli ve sonradan bildirilen yönetmelik düzeni yönünden inceleme yaparak kararı bozdu. Gerekçede kişisel ehliyet ve deneyimden kaynaklanan rekabet ile işverenin bilgilerini kullanma riski arasındaki fark da açıklandı.

Bu kararı “oyunculara rekabet yasağı konulamaz” şeklinde aktarmak doğru değildir. Olay eski Borçlar Kanunu dönemine aittir; bugünkü değerlendirme m.444–447 üzerinden yapılır. Kullanılabilir nokta, yetenek ve deneyimi işletmeye özgü bilgilerle karıştırmamak ve imzalanan metnin kapsamını gerçekten incelemektir. Kararda iş mahkemesinin bulunması, güncel sözleşme sonrası rekabet davasında görev sorusunun da aynı şekilde çözüleceğini göstermez.

4. İki yıl her yasağı geçerli kılmaz

M.445 yasağın yer, zaman ve iş türü bakımından uygun sınırlar taşımasını ve ekonomik geleceği hakkaniyete aykırı tehlikeye düşürmemesini arar. Özel durum ve koşullar dışında süre iki yılı aşamaz. “İki yıl yazdık, dolayısıyla geçerli” sonucu çıkmaz; ülke, iş türü, rekabet alanı ve işverenin korunacak menfaati birlikte tartışılır. Hâkim aşırı yasağı kapsam veya süre yönünden sınırlayabilir; varsayılan sonuç her durumda tümden geçersizlik değildir.

Metindeki bütün yapımcılar, bütün mecralar veya bütün ülkeler gibi ifadeler somut iş alanıyla karşılaştırılmalıdır. Yapımcı tarafından üstlenilmiş karşı edim varsa bu da m.445 değerlendirmesinde dikkate alınır. Genel bir şablonu imzalamış olmak kapsam incelemesini gereksiz kılmaz. Oyuncunun başka projeyi kabul etmeden önce tam sözleşme ve ekleriyle inceleme yaptırması, yalnız tek bir cümle üzerinden “sorun olmaz” cevabı almaktan daha anlamlıdır.

5. Sona erme ve sır saklama aynı şey değildir

M.447 uyarınca işverenin yasağın sürmesinde gerçek yararı kalmadığı belirlenirse yasak sona erer. Sözleşmenin işverence haklı neden olmadan veya işverene yüklenebilen nedenle işçi tarafından feshedilmesi de sona erme sebebidir. Kimin feshettiği kadar hangi gerçek nedenle feshettiği ve bunun belgeleri önemlidir. Her istifa, her ücret uyuşmazlığı veya her sözleşme bitişi otomatik olarak bu sonucu doğurmaz.

Rekabet yasağı geçersiz veya sona ermiş olsa bile gizli senaryonun paylaşılması, kayıtların izinsiz kullanılması veya sır saklama yükümlülüğü ayrıca değerlendirilebilir. M.396, haklı menfaatin korunması için gerekli ölçüde ilişki sonrasında da sır saklamayı düzenler. Başka yapımda çalışma özgürlüğünü savunmak, önceki yapımın belgelerini yeni tarafa verme hakkı anlamına gelmez. İncelemede belge içeriği toplanmalı, gereksiz kişisel veya ticari sır yayılmamalıdır.

6. Para talebi veya işi durdurma istemi gelirse

M.446, geçerli yasağın ihlalinin zarar ve varsa ceza koşulu bakımından sonuçlarını düzenler. Ceza ödeyerek borçtan kurtulma, sözleşmede aksi bulunmaması koşuluna bağlıdır; aşan zarar da ayrıca gündeme gelebilir. İşverenin ihlalin durdurulmasını istemesi için yazılı açık saklı tutma ve kanundaki menfaat/davranış koşulları incelenir. Bu nedenle “cezayı öder başka projeye giderim” veya “yalnız ceza isteyebilirler” genellemesi yapılmamalıdır.

Talep mektubu, sözleşmedeki hüküm, yeni projenin gerçek kapsamı, sona erme bildirimi ve tebliğ kayıtları birlikte alınmalıdır. Genel ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür; bir ihtara cevap süresiyle karıştırılmamalıdır. Dava dilekçesi, ihtiyati tedbir veya başka karar varsa kendi başvuru süresi ayrıca kontrol edilir. Rehber kişiye özel son gün veya yeni projeye katılma izni üretmez.

7. Güncel görev, arabuluculuk ve zamanaşımı

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 13.06.2025 tarihli, E.2023/1, K.2025/3 sayılı kararı, TBK m.444–447 uyarınca rekabet yasağına aykırılık davalarında asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu belirledi. Karar 12.09.2025 tarihli, 33015 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu sonuç hizmet ilişkisi sürerken sadakat ihlali, bağımsız sözleşme, ücret veya fikrî hak talebine otomatik genellenemez; önce uyuşmazlığın dayanağı ayrılır.

Ticari para alacağı, tazminat, menfi tespit veya itirazın iptali davasında TTK m.5/A kapsamı kontrol edilir. Yetkide HMK m.6 ve sözleşmesel talepte m.10; varsa geçerli yetki kaydı değerlendirilir. İşçi sıfatındaki oyuncunun tacir olduğu varsayılarak her yetki şartı uygulanamaz. Sözleşme sonrası yasağın süresi, dava zamanaşımı değildir. Ayrı bir kısa hüküm uygulanmıyorsa TBK m.146 genel on yıl ve m.149 muacceliyet başlangıcı değerlendirilir; talebin niteliği ayrıca doğrulanır. İtirazın iptalindeki bir yıl ise itirazın alacaklıya tebliğinden başlayan ayrı süredir.

Kaynaklar

Genel bilgilendirme; somut belgeler, olay ve usul ayrıca incelenmelidir.

Tüm rehberler · English · Makaleye dön

Oyuncunun sözleşme sonrası rekabet yasağı: inceleme rehberi

Konuya özgü soruları yanıtlayın, belgelerinizi seçin; hazırlık sonucunuzu ve ofis logolu PDF özetini görün.