Bu rehber neyi kapsıyor?

Boşanma sonrası aile ikametinden kısa döneme geçişi hazırlayan yabancılar.

Kısa sorular, hangi kayıtların önemli olabileceğini açıklar ve bir belge kontrol listesi sunar. Hak kazanma veya dosyanın sonucu hakkında değerlendirme yapmaz.

Rehberde ele alınan belgeler
  • Pasaport, aile ikamet kartları ve tam izin kayıtları
  • Evlilik, boşanma kararı ve kesinleşme kayıtları
  • Uygulanıyorsa şiddet mağduriyetine ilişkin mahkeme kararı
  • Adres, konaklama ve başvuruya uygun koşul belgeleri
  • e-İkamet, randevu, teslim ve eksiklik kayıtları
  • İdari kararlar, tam tebliğ ve varsa çocuk/aile bağları dosyası

Konuya özel tam Bilgi Rehberi ↓

Türk vatandaşı eşinden ayrılan yabancının ilk sorusu çoğu zaman kartının üzerindeki bitiş tarihine kadar Türkiye’de kalıp kalamayacağıdır. Cevap yalnız kartın tarihine bakılarak verilmez. Evliliğin hukuki durumu, mevcut iznin türü, aile ikametiyle geçirilen dönem, varsa şiddete ilişkin mahkeme kararı ve idarenin daha önce yaptığı işlemler birlikte incelenir. Boşanma davası, boşanmanın sonuç doğurması, aile izninin sona ermesi ve başka izne geçiş birbirinden farklı aşamalardır.

1. Önce mevcut iznin gerçekten aile ikameti olduğunu doğrulayın

Evlilik, kişiye kendiliğinden aile ikamet izni veya vatandaşlık vermez. Eşle evli olunan yıllar içinde kısa dönem, öğrenci veya çalışma izniyle kalınmış olabilir. YUKK m.34/6’daki özel geçiş imkânı bakımından aranan, Türk vatandaşıyla evlilik bağlamında en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmaktır. Bu nedenle evlilik cüzdanı ile izin kartları ve idari izin kayıtları farklı soruların cevabıdır; biri diğerinin yerine geçmez.

Hazırlıkta kartın başlığını, veriliş gerekçesini ve kapsadığı tarihleri çıkarın. Destekleyici eş Türk vatandaşı değilse bu özel boşanma hükmünü otomatik uygulamayın; kişinin başka bir ikamet türünün şartlarını taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilir. Geçici veya uluslararası koruma belgesi de olağan aile ikamet kartıyla aynı belge değildir. Doğru başlangıç, kişinin statüsünü doğru adlandırmaktır; yanlış başvuru türünü seçmek belge ve süre sorununu büyütebilir.

2. Üç yıl evlilik ile üç yıl aile ikameti aynı değildir

M.34/6 kısa dönem iznin verilebileceğini söyler; üçüncü yılda otomatik kazanılan bir izin düzenlemez. Eski kartlar, uzatma kararları ve idari kayıtlar üzerinden aile ikameti dönemleri belirlenmelidir. Örneğin dört yıldır evli olup ilk iki yılı öğrenci ikametiyle geçiren kişinin yalnız evlilik tarihinden hesap yapması yeterli değildir. Kartlar arasındaki boşluklar ve başka izin türlerine geçişler varsa bunların etkisi somut dosya üzerinden kontrol edilir.

Boşanma kararının verilmesi ile hukuken sonuç doğurması bakımından kesinleşme kaydı da önem taşır. Dava dilekçesi, gerekçeli karar ve kesinleşme belgesini ayrı tutun; yalnız duruşma günü veya sözlü açıklama üzerinden geçiş takvimi kurmayın. Yabancı ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’deki hukuki etkisi de ayrıca doğrulanmalıdır. Rehber bu tarihleri toplamaz veya kişiye özel son başvuru günü hesaplamaz; gereken kayıtları gösterir.

3. Aile içi şiddet istisnası neyi değiştirir?

YUKK m.34/6, yabancı eşin aile içi şiddet mağduru olduğunun ilgili mahkeme kararıyla sabit olması durumunda üç yıllık şartı aramaz. Yönetmelik m.30/8 de bu fiilin mağduru olduğuna ilişkin mahkeme kararının ibrazını düzenler. Bu istisna, süresi henüz üç yıla ulaşmamış kişiye “üç yıl dolana kadar bekleyin” denilmesini önler. Ancak yalnız istisnanın varlığı, diğer izin koşullarının ve başvuru işlemlerinin gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Başvuruya sunulacak mahkeme kararının tamamı, hangi olguyu ortaya koyduğu ve varsa diğer dosya kayıtları birlikte incelenmelidir. Kolluk tutanağı, sağlık kaydı, başvuru dilekçesi ve koruma kararı aynı içerikte belgeler değildir. Her tedbir kararının tek başına bu koşulu kesin olarak karşıladığını veya yalnız bir ceza mahkûmiyetinin kullanılabileceğini peşinen varsaymak doğru değildir. Belgenin niteliği ve somut gerekçesi üzerinden değerlendirme yapılmalı; şiddete ilişkin kişisel anlatım bu rehbere girilmemelidir.

4. Geçiş başvurusunu kartın bitişine bırakmayın

Yönetmelik m.26/1, iznin verilmesine esas gerekçe sona erdikten sonra Türkiye’de kalmaya devam edecek kişinin, gerekçenin sona erdiği tarihten itibaren on gün içinde yeni kalış amacına uygun izin için ilgili valiliğe başvurmasını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası mevcut iznin, dayanağın ortadan kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilmesini öngörür. Dolayısıyla kalan kart süresini her olayda güvenli bir bekleme süresi saymayın; hukuken sonuç doğuran olay ve idari kayıt birlikte kontrol edilmelidir.

Boşanma davası sürerken ise yalnız dava açıldığını bilmek, bütün izin sonuçlarını otomatik belirlemez. Evliliğin ve birlikte yaşama niyetinin durumu ile m.35–36’daki koşullar ayrıca incelenir. Destekleyicinin ölümü de boşanmayla aynı takvim değildir: Yönetmelik m.30/9 aile izninin sonuna kadar kullandırılmasını ve süre şartı olmadan kısa dönem imkânını ayrıca düzenler. Bu nedenle bir olay için verilen on günlük açıklamayı her aile değişikliğine aynen taşımayın.

5. Türkiye içinden başvuru, izin garantisi değildir

YUKK m.22/1-f aile ikametinden kısa döneme geçişlerde Türkiye içinden valiliğe başvuruyu düzenler; m.29 yeni kalış amacına uygun izin talebine imkân verir. Danıştay 10. Dairenin 20.10.2021 tarihli E.2016/594, K.2021/4945 kararında, somut koşullardaki başvurucudan yeniden dışarı çıkıp özel meşruhatlı vize almasının istenmesi hukuka uygun bulunmamıştır. İptal sonucu, başvurunun esasının ve kısa dönem koşullarının idarece incelenmesi gerektiği gerekçesiyle onanmıştır.

Karar, her başvurucuya mutlaka izin verileceğini veya her eski izin kaydının bugün geçerli olduğunu söylemez. Alt mahkemenin izin verilmesi gerektiği yönündeki anlatımı ile Danıştayın esastan inceleme gerekçesi birbirine karıştırılmamalıdır. Ayrıca eski olaylara ilişkin karardaki tarihsel kanun alıntıları güncel kural diye kopyalanmamalıdır. M.32’deki kalış gerekçesi ve belgeler, barınma, adres ve diğer koşullar bugünkü metin ve gerçek dosyayla ayrıca incelenir.

6. Başvuru ve belge dosyası nasıl kurulmalı?

e-İkamet üzerinden doğru geçiş türü ve kalış gerekçesi seçilir; başvuru, randevu ve belge teslim aşamaları birbirinden ayrılır. Güncel resmî belge listesi ve yetkili il müdürlüğünün dosyaya ilişkin istemleri kontrol edilmelidir. Taslak form oluşturmak veya yalnız randevu almak, bütün işlemlerin tamamlandığını göstermez. Başvurunun hangi tarihte, hangi gerekçeyle alındığını ve varsa eksiklik talebini gösteren kayıtlar saklanmalıdır.

Pratik dosya; pasaport ve bütün izin kayıtları, evlilik/boşanma belgeleri, kesinleşme durumu, aile ikameti dönemleri, uygulanıyorsa ilgili mahkeme kararı ve yeni kalış koşullarının belgelerinden oluşur. Adres, konaklama ve başvuruya uygun sigorta kayıtları güncel listeyle karşılaştırılır. Çocuk varsa velayet, fiilî aile bağları ve çocuğun durumuna ilişkin belgeler ayrıca düzenlenir. İşaretlenmemiş her belge zorunlu eksik değildir; hangi belgeye neden ihtiyaç duyulduğu dosyanın gerçek durumuna bağlıdır.

7. Ret veya iptal varsa hangi süre izlenir?

YUKK m.25 uyarınca ret, uzatmama veya iptal kararı ve başvuru yolları ilgiliye tebliğ edilir; aile bağları, ikamet süresi, menşe ülke ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur. Olağan ikamet işleminin iptali için özel farklı süre yoksa İYUK m.7’deki altmış gün, yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Bu bir idari dava açma süresidir; üç yıllık izin koşulu veya özel hukuk alacağının zamanaşımı değildir. Yetkide, özel kural yoksa işlemi yapan merciin bulunduğu yer idare mahkemesi incelenir.

İYUK m.11 koşullarında ve dava süresi içinde yapılan idari başvuru süreyi durdurabilir; otuz gün cevap verilmezse zımni ret ve kalan dava süresi ayrıca hesaplanır. Sıradan yazışma veya yeniden form doldurma her durumda yeni altmış gün yaratmaz. Dava açılması da m.27 gereğince işlemi kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması koşulları ayrı değerlendirilir. Sınır dışı veya idari gözetim kararı varsa bu rehberin olağan izin takvimine güvenilmemeli; ayrı işlem ve özel başvuru yolu gecikmeden incelenmelidir.

Kaynaklar

Genel bilgilendirme; somut belgeler, olay ve usul ayrıca incelenmelidir.

Tüm rehberler · English · Makaleye dön

Boşanma sonrası aile ikameti: kısa döneme geçiş hazırlık rehberi

Konuya özgü soruları yanıtlayın, belgelerinizi seçin; hazırlık sonucunuzu ve ofis logolu PDF özetini görün.