Konuya özel tam Bilgi Rehberi ↓

Oyuncu çekim gününü ayırmış, başka teklifi geri çevirmiş ve kendisine bildirilen yerde hazır bulunmuş olabilir. Yapımcı daha sonra “çekim yapılmayacak, dolayısıyla ödeme de yok” diyebilir. Cevap yalnız kameranın çalışıp çalışmadığına bağlı değildir. Bağlayıcı sözleşme bulunup bulunmadığı, ilişkinin iş veya bağımsız eser sözleşmesi niteliği, iptalin sebebi ve oyuncunun hazırlığı birlikte incelenir. Erteleme, kesin iptal ve sözleşmenin feshi aynı olay gibi değerlendirilmemelidir.

Oyunculuk sözleşmesinin adı tek başına yeterli değildir

TBK m.393 ve İş Kanunu m.8 bakımından bağımlı iş görme, ücret ve ilişkinin gerçek işleyişi önemlidir. Çekim saatlerini kimin belirlediği, organizasyona katılım, talimatlar, süreklilik ve üstlenilen sonuç birlikte değerlendirilir. Fatura kesilmesi veya metinde “serbest çalışan” yazması tek başına bütün sorunu çözmez. Buna karşılık her yapım talimatı da otomatik olarak işçi statüsü yaratmaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 06.05.2015 tarihli E.2014/21290, K.2015/16592 kararında “Nefes-Vatan Sağolsun” filmindeki oyuncunun ücret uyuşmazlığını incelemiştir. Somut ilişkiyi bu filmin meydana getirilmesi sonucuna bağlı eser sözleşmesi saymış, iş mahkemesinin esasa girerek ret kararı vermesi yerine görevsizlik kararı vermesi gerektiğinden hükmü bozmuştur. Bu karar bütün oyuncular bağımsızdır veya iptal edilen her çekimin bedeli ödenir dememektedir.

İş ilişkisi varsa TBK m.408 hangi soruyu çözer?

İşveren işgörmeyi kusuruyla engeller veya edimi kabulde temerrüde düşerse, TBK m.408 ücret ödeme yükümlülüğünü düzenler. İşçinin çalışmaya hazır olması ve edimini gereği gibi sunması önem taşır. Yapımcının seti organize edememesi ile oyuncunun gelmemesi aynı değildir. “Çekim yapılmadı” savunması, işverenin kendi engellemesinden doğan her durumda ücret borcunu kaldırmaz.

Hüküm aynı zamanda, bu nedenle yerine getirilmeyen edimin sonradan istenemeyeceğini belirtir. Ancak önce gerçekten bu hükmün koşullarının oluştuğu saptanmalıdır. Tarafların baştan belirlediği çalışma takvimi, karşılıklı kabul edilmiş yeni çekim günü ve yalnız ön görüşmede konuşulan olası tarih farklıdır. Her program değişikliği için, ücretli ve ücretsiz ikinci çekim gününe ilişkin tek bir genel sonuç kurulamaz.

Ücret hesabında hangi indirimler gündeme gelir?

TBK m.408, engelleme nedeniyle yapılmaktan kurtulunan giderlerin, başka işten kazanılan veya kazanılmasından bilerek kaçınılan yararların ücretten indirilmesini öngörür. Bu sebeple talep, her olayda sözleşmedeki rakamın aynen yazılmasından ibaret değildir. Ulaşım, konaklama ve hazırlık giderini kimin karşılayacağı; iptal nedeniyle hangisinin yapılmadığı ve aynı zamanda başka iş yapılıp yapılmadığı belgelenmelidir.

Örneğin aylık bağımlı çalışan oyuncunun yapımcıdan kaynaklanan bir günlük çekim iptali ile tek reklam için bağımsız sonuç taahhüt eden oyuncunun projesinin tamamen kaldırılması aynı hesap değildir. Diğer bir işi reddetmiş olmak yararlı bir delil olabilir; fakat teklifin gerçekliği, tarih çakışması ve ücret koşulları araştırılmadan kayıp kazanç kesinleşmez. Aynı zarar iki farklı ad altında tekrar istenmemelidir.

Bağımsız eser sözleşmesinde iptal ve fesih ayrımı

İlişki eser sözleşmesiyse TBK m.408 doğrudan uygulanmış gibi ücret hesabı yapılmaz. İş sahibi eserin tamamlanmasından önce sözleşmeyi sona erdiriyorsa TBK m.484, yapılan kısmın karşılığı ve yüklenicinin bütün zararlarının giderilmesi koşulunu düzenler. Oyuncunun hazırlık veya tamamladığı performansının kapsamı, tasarruf edilen giderler, gerçek zarar ve iptal hükmü birlikte ele alınır. Bütün sözleşme bedeli her olayda otomatik tazminat değildir.

Yalnız geçici ertelemede sözleşmenin kesin sona erdiği varsayılamaz. Buna karşılık belirsiz süreyle “haber bekleyin” denmesi de her dosyada bütün günlerin bedelsiz bloke edilebileceği anlamına gelmez. Tarafların taahhüdü, tarih ve süre kayıtları, yeni programı kabul edip etmediği açıklığa kavuşturulur. Oyuncunun kendi fesih bildirimi ise yapımcının iptaliyle karıştırılmadan ayrıca değerlendirilir.

Hazır olduğunuzu ve iptalin içeriğini nasıl belgeleyebilirsiniz?

İmzalı sözleşme ve ekleri, teyit edilmiş çekim çağrısı, kabul yazışması, ulaşım ve set giriş kayıtları korunur. İptal mesajının kimden geldiği, gönderilme zamanı ve yalnız o günü mü yoksa projeyi mi kapsadığı açık tutulur. Ekran görüntülerinin yanında yazışmanın aslı ve bağlamı saklanır. Henüz onaylanmamış seçme veya teklif aşaması, kesinleşmiş çalışma günü gibi sunulmamalıdır.

Yapımcıya yöneltilen yazıda, hangi gün ve hangi edim için hazır olunduğu, gelen iptal/ertelemenin ne anlama geldiğinin sorulduğu ve hangi ödeme kaleminin istendiği somutlaştırılır. Ödeme tarihi, ön ödeme ve varsa yapılmış kısmi ödeme ayrı gösterilir. Menajerin bilgilendirilmesi her durumda gerçek sözleşme tarafına yöneltilmiş ihtar yerine geçmez; menajerin temsil yetkisi ve yapımcının doğru unvanı kontrol edilir.

Hangi mahkeme, arabuluculuk ve takip yolu?

İş ilişkisi varsa güncel görev 7036 m.5, yetki m.6 çerçevesinde incelenir: iş mahkemesi ile davalının yerleşimi veya işin/işlemin yapıldığı yer bağlantıları önemlidir. İşçi alacağı ve tazminat davalarında m.3 uyarınca dava şartı arabuluculuk kontrol edilir. 2015 tarihli kararın somut eser sözleşmesi tespiti, bugünkü her oyunculuk dosyasının görevini belirlemez.

Bağımsız sözleşmede genel mahkeme, ticari dava koşulları ve TTK m.5/A kapsamı ayrıca değerlendirilir; yapımcının şirket olması tek başına her ücret davasını ticari yapmaz. Olağan sözleşme yetkisinde HMK m.6 ve 10 incelenir. Bu yazı salt çekim ücreti/iptal alacağına odaklanır; icracı sanatçı hakkının ihlali veya kullanım izni uyuşmazlığı aynı görev incelemesine otomatik bağlanmaz.

Muaccel para alacağı için ilamsız takip değerlendirilebilir; itiraz alacağın kesinleştiği anlamına gelmez. Olağan ödeme emrine itirazda İİK m.62 tebliğden yedi günü, itirazın iptalinde m.67 itirazın alacaklıya tebliğinden bir yılı düzenler. İşçilik alacağına ilişkin itirazın iptali davasında 7036 m.3’ün arabuluculuk kuralı da dikkate alınır. İcra takibi başlatılması sınıflandırma ve delil eksikliğini kendiliğinden düzeltmez.

Ücret zamanaşımı, iptal bildirimi ve dava süreleri

İş Kanunu m.32’de ücret alacakları için beş yıllık zamanaşımı vardır. Bağımsız eser sözleşmesinden doğan taleplerde TBK m.147/6 ve istisnası; farklı nitelikteki taleplerde ilgili özel hüküm ve m.146’daki genel süre değerlendirilir. TBK m.149 gereğince muacceliyet başlangıcı önemlidir. Her kalemin iptal günü muaccel olduğu veya bütün ücret/zarar kalemlerinin aynı süreye tabi bulunduğu söylenemez.

7036 m.3/17 arabuluculuk bürosuna başvuru ile son tutanak arasındaki dönemde zamanaşımının durmasını ve hak düşürücü sürenin işlememesini düzenler. Bu, sıradan iptal mesajı veya menajerle görüşmeyle aynı etki değildir. İşe iade gibi farklı talep varsa özel süreler ayrıca ele alınır. Aşağıdaki tam rehber kişisel tarih veya belge istemeden doğru sözleşme sorusunu, belge hazırlığını ve süre risklerini ayırır; ücret veya tazminat garantisi vermez.

Kaynaklar

Genel bilgilendirme; somut belgeler, olay ve usul ayrıca incelenmelidir.

Tüm rehberler · English · Makaleye dön

Çekim iptali: oyuncunun sözleşme ve ücret hazırlık rehberi

Konuya özgü soruları yanıtlayın, belgelerinizi seçin; hazırlık sonucunuzu ve ofis logolu PDF özetini görün.